"Conservator"
Steenkamp
|

"Conservator"
Steenkamp aan het werk met de eerste "steentjes" van
de West Maas en Waalse archeologische collectie van het
Streekhistorisch museum Tweestromenland.
Hopelijk volgen er snel meer.
|
Als een ervaren conservator, de burgemeester is van vele markten
thuis, plaatste Thomas Steenkamp, burgemeester van West Maas en Waal, de
archeologische vondsten op de woningbouwlocatie "Van Gelder" ( hoek
Zandstraat - Het Zand) in een vitrine van Streekhistorisch museum Tweestromenland. |
Hiermee symbolisch vormgevend aan enerzijds de afronding van niet geheel onomstreden
archeologische opgravingen en anderzijds de verdere uitbreiding van de
archeologische collectie van het museum.
Omstreden opgravingen
Het onderzoek naar sporen van vroegere bewoning heeft een vertraging
van vele maanden in de woningbouw op de woningbouwlocatie " Van
Gelder" opgeleverd. Een vertraging die niet onomstreden was. In
zijn toespraakje verklaarde burgemeester Steenkamp dit uit de armoede
die tot na de tweede Wereld Oorlog in de streek geheerst heeft. Een
armoede die door een mentaliteit van niet lullen maar werken
overwonnen is. Maandenlange afgravingen met theelepeltjes, met als
opbrengt wat scherven en andere "meuk" passen niet zo goed bij
deze mentaliteit het is begrijpelijk dat, tegen de achtergrond van de woningnood in de
gemeente, mensen zich afvroegen of dit nu allemaal wel nodig was.

Burgemeester Steenkamp
tijdens zijn toespraak. Aandachtig wordt er geluisterd als de
burgemeester verteld hoe Maas en Waal vlak na de oorlog nog de armste
gemeente van Nederland was en zich daarna opgewerkt heeft door de niet
teveel te praten, maar de armen uit de mouwen te steken.
(Valt het u niet op dat sommigen netjes met de armen over elkaar zitten.
Wat zou Steenkamp toch geweest zijn voordat hij burgemeester werd?)
Vroege bewoning Maas en Waal
|

Frans van Oijen: "Geen
vroege bewoning in Maas en Waal omdat er oude vondsten
zijn. Onzin. Er zijn geen vondsten omdat er nooit gezocht
is."
|
Voor Frans van Oijen, leerkracht en amateur-
historicus, die een
toelichting gaf op de opgravingen en vondsten ligt het allemaal toch net
even anders. Hoe lang is Maas en Waal bewoond? Volgens sommigen nog niet
zo lang omdat er geen oude vondsten zijn. Maar, zegt Frans: "dit
komt omdat er niet gezocht is. Als er wel gezocht wordt vindt men, bij
wijze van spreken, bij elke spa die men in de grond steekt bewijzen van
bewoning in de Romeinse tijd. Bewoning was in de Romeinse tijd echt niet
beperkt tot de hoger gelegen zandgronden bij Nijmegen en Wijchen." |
Verleden mag niet verloren gaan
Steenkamp en van Oijen waren het er overigens over eens dat er geen keus is omdat er Europese voorschriften zijn die
archeologisch onderzoek verplicht stellen als door bouwkundige of andere
werkzaamheden oude sporen voorgoed verloren dreigen te gaan. Maar ook
omdat we ons culturele erfgoed niet verloren mogen laten gaan. Nu de
grond omwoelen zonder onderzoek betekent dat een stuk van ons verleden
eeuwig verloren gaat. Weg is weg! Dit staat niet in verhouding tot de tijd
en kosten van een onderzoek zoals op de locatie Van Gelder.

V.l.n.r:
Amatuer-historicus Frans van Oijen, Burgemeester Th. Steenkamp van de
Gemeente West Maas en Waal en Streekmuseum voorzitter Piet Luites.
Trots en eensgezind bij de nieuwe archeologisch aanwinsten. We mogen wat
er in de grond zit niet verloren laten gaan.
Weg is weg! Voor eeuwig!
Wie woonden er tweeduizend
geleden?
In zijn gedreven en boeiende betoog speculeerde Van Oijen over wie en
hoe er door deze Leeuwenaren uit het begin van onze jaartelling geleefd
is. Op de plaats heeft ongeveer tweeduizend geleden jaar waarschijnlijk een, voor die
tijd, mooi huis met redelijk welvarende bewoners gestaan. Misschien een
verromeinste Batavier die met succes handel dreef met het garnizoen dat
de grenzen van het Romeinse Rijk bewaakte of een oud soldaat, die
een blonde Maas en Waalse schone getrouwd had en een goed belegde
boterham verdiende aan de levering van voedsel aan zijn vroegere
collega's.

De start van de
archeologie collectie West Maas en Waal.
Welvarend
Helemaal zeker zullen we het nooit weten, maar uit de vondsten
ontstaat wel een beeld van een redelijk welvarende bewoners. Dit valt af
te leiden uit de scherven van uit Frankrijk geïmporteerd aardewerk, dat
in die tijd in deze streken zeker niet goedkoop geweest zal zijn, en de
siervoorwerpen - ringen en spelden - die aanwijzingen vormen dat er
ruimte was voor een zekere luxe.
Meer stukjes van de
puzzel
Voorzitter Piet
Luites van Streekhistorisch museum Tweestromenland. Erg blij met
de nieuwe aanwinsten. Weer een stukje van de historie van Maas
en Waal ingevuld.
|
Streekhistorisch museum "Tweestromenland" is bijzonder blij
met deze aanvulling van de collectie.Voorzitter Piet Luites: "Wij
zijn geen echt archeologisch museum en zullen dit ook niet worden, maar
deze aanvulling op onze collectie completeert het beeld van de historie
van Maas en Waal. Met de archeologische collecties die we onder andere
uit Dreumel, Druten en Overasselt hebben zijn het stukjes in de puzzel
van de oudere historie van het land van Maas en Waal en een
sleutel tot een beter begrip van het verleden." |
|
Een
gewild bouwterrein
Tweeduizend jaar geleden was de hoek van Het Zand en
Zandstraat al een gewild bouwterrein.

De prachtige villa
van Grad van Gelder, een zeer succesvol self-made ondernemer uit de
periode rond de Tweede Wereldoorlog. Op de grond rond deze villa
zijn de opgravingen verricht en vindt nu nieuwbouw plaats.
In het begin van de jaartelling lag het terrein waarschijnlijk aan een doorgaande route van het Romeinse Rijk: een
heirbaan. Deze heirbanen waren met een militaire bedoeling
aangelegd. Als het ergens in het rijk of aan de grenzen onrustig was
kon men over deze heirbanen snel versterkingen aanvoeren.
Maar de heirbanen hadden ook een grote economische betekenis. In
rustiger tijden vormden ze de handelsroutes voor het Romeinse Rijk
dat in zijn glorietijd een groot deel van de toenmalige bekende wereld omvatte. In dit Romeinse Rijk ontstond een voorloper van de
Europese Markt met gespecialiseerde mijn- en
industriegebieden die door de relatief veilige heirbanen met elkaar verbonden
waren. Een plaatsje
hieraan was indertijd waarschijnlijk even geliefd als nu een
zichtlocatie aan de autosnelweg.
Prestigieuze
nieuwbouw op het terrein Van Gelder. Passend in een traditie die
wellicht teruggaat tot het begin van onze jaartelling. Nu niet
direct aan de heirbaan, maar via de prins Willem Alexanderbrug
slechts op een paar kilometer van de A50 en daarmee dicht genoeg bij
de heirbanen van onze tijd en achter de versterkte, veilige dijken
geen natte voeten.
Een geliefd bouwterrein om redenen die niet zo erg veel verschillen
van die van tweeduizend jaar geleden.
Veel verandert, maar ook veel blijft in wezen hetzelfde.
Maar waarom dan juist bij de aansluiting met Het
Zand. De reden hiervan was dat dit een voormalig rivierduin of
stroomwal is. Hoger liggend dan het omliggende land en dus een plaats waar je in
de winter en het voorjaar de voeten droog kon houden. Kortom een van
de mooiste bouwterreintjes en alleen haalbaar voor een succesvolle
handelaar, boer of kastelein. Bewoners van een mooi huis met geld
genoeg voor een duur servies en prachtige sieraden voor moeder en
dochter.
Eigenlijk is er in tweeduizend jaar niet veel veranderd.
|
|
|
|
Leeuwen,
uhh... Wamel
Waar woonden de eerste Leeuwenaren? Frans van Oijen liet het
tactvol in het midden, maar dat zou weleens in Wamel
geweest kunnen zijn. In elk geval was tot 1900 Het
Zand nog een deel van Wamel. Pas bij de bouw van de Kerk in de
Zandstraat en de vorming van de parochie is Het Zand bij Beneden
Leeuwen getrokken. Oude Leeuwenaren hebben het voorbij de
aansluiting met de Zijveld trouwens nooit over de Zandstraat ,
maar over de Hogeweg, zoals de weg in Wamel nog steeds
heet.
Het is overigens maar de vraag of Wamel in de Romeinse tijd
al bestond. Hiervoor zijn nooit bewijzen gevonden, maar de
oorzaak hiervan kan zijn dat er (nog) niet voldoende gezocht is.
De oudste
bekende vermeldingen van Wamel stammen uit 897 en dat is een gat
van 500 roerige jaren met de Romeinse tijd. Heel goed
mogelijk dat zowel Leeuwen als Wamel in de Romeinse tijd nog niet
bestonden en dat er alleen wat kleinere buurtschappen waren, waarvan Het Zand
er één was. Maar waarbij het ook hoorde, het is wel duidelijk
dat Het Zand een van de vroegst bewoonde gebieden in westelijk
Maas en Waal is.
|
|
Streekhistorisch
museum "Tweestromenland"
Algemene gegevens
Adres:
Pastoor Zijlmanstraat 3
6658 EE Beneden Leeuwen
Tel.
B.g.g: W van Sommeren
Openingstijden
Het museum is op zondag, dinsdag en woensdag van
14.00 tot 17.00 uur voor het publiek geopend. Eerste Kerst, Paas
en Pinksterdag is het museum gesloten. Op tweede Kerst-, Paas-
en Pinksterdag en Nieuwjaarsdag is het museum geopend. Voor
groepen zijn, op afspraak, op afwijkende tijden en rondleidingen
mogelijk.

In het museum zijn doorlopend
wisseltentoonstellingen. Naast de vaste collectie presenteren
deze een steeds wisselend beeld van het rivierenland.
Tevens rondleidingen onder leiding van een
deskundige gids in West Maas en Waal mogelijk.
Bel voor afspraken
of
.
Er is voldoende parkeergelegenheid bij het museum.
|
|