Een jubileum met een groot cadeau

Mijn moeder was een Wamelse. Weliswaar op haar veertiende jaar al naar Beneden Leeuwen verhuisd en uiteindelijk een echte Lauwse geworden, maar toch bleef het Wamels bloed haar altijd parten spelen.

Een lesje voor Lauwse branieschoppers

Vooral als wij, als geboren en getogen Lauwenaren, weer eens aan het opscheppen waren over ons Lauwe. Na de oorlog groeide het dorp als kool, we waren de eerste met een grote optocht met Carnaval en de meubelfabrikanten stampten de ene na de andere nog grotere fabriek uit de grond en zorgden ervoor dat Leones de hoogst geklasseerde voetbalclub in de wijde omgeving werd.

Dit Lauwse chauvinisme werd haar af en toe teveel en dan begon ze over de Wamelse kerk met de hoogste toren in de wijde omtrek en het prachtige, grote H. Hart-beeld vóór de kerk: groter dan de toch ook niet kinderachtige beelden in veel andere dorpen in de omgeving. Als het ze echt te veel was voegde ze er ook nog aan toe dat de kerk van Lauwe nooit afgemaakt was omdat de fundamenten nog al begonnen te verzakken toen men nog met de dakkoepel bezig was. Zo werd ons duidelijk gemaakt dat Lauwe het "hoog in de kop had," maar dat een gepaste bescheidenheid meer op zijn plaats was.

Het H. Hartbeeld waarop mijn moeder, een geboren Wamelse, zo trots was en dat opvoedkundig gebruikt werd als we weer een aan het opscheppen waren over Beneden Leeuwen

Feestgids

Waarom dit onderwerp? Gijs van Rossum, een amateurhistoricus met een grote verzameling foto's en ander materiaal van het vooroorlogse Wamel heeft op de website van de parochie de belangrijkste bladzijden van het  feestgidsje geplaatst dat in 1932 gemaakt is bij de onthulling van het H. Hart beeld waarop mijn moeder zo trots was. Toen ik het zag moest ik er meteen weer denken hoe wij, Lauwse opscheppers, door moeder op ons nummer gezet werden.

Jubilieum pastoor Heurkens 

Het H. Hartbeeld was het cadeau van de Wamelse katholieken voor het vijfentwintigjarig jubileum van pastoor Heurkens. Eigenlijk een beeldengroep want de H. Hart figuur werd geflankeerd door beelden van Maria en een werkman. Een kostbaar geschenk, juist in de tijd dat ook in Wamel de gevolgen van de grote economische crisis in de vorm van bezuinigingen en een grote werkeloosheid voelbaar werden. 

Pastoor Heurkens 

Feestgids schept authentiek tijdsbeeld

Van de aanbieding van dit geschenk aan de jubilerende pastoor werd een groot feest gemaakt met zelfs een echte feestgids. Een prachtig gedrukt boekwerkje van een twintigtal pagina's met daarin alles over het feest. Dit was nog in de tijd dat de pastoors het voor het zeggen hadden en dat deden ze dan ook. Minutieus, in niet mis te verstane bewoordingen, staat er het programma in. Kortom, hoewel waarschijnlijk niet zo bedoeld, schept het een beeld van een een samenleving waarin de kerk centraal stond, de notabelen het voor het zeggen hadden en het "volk" vooral moest luisteren en gehoorzamen.

Het boekje was mogelijk doordat praktisch alle bedrijfjes uit het vooroorlogse Wamel het sponsorden met een advertentie. Ook in dit opzicht is het een historisch document.

De Wamelse middenstanders sponsorden de mooie, gedrukte 
feestgids met hun advertenties. Garen en band, aanbreien van kousen, machinaal gesneden vlees, vruchtbomen en een 
"naar de eischen des tijds" ingericht café.
De Wamelse middenstand leverde alles leveren waarvoor 
in 1932 een markt bestond. 
Het geeft, uit een andere invalshoek, een mooi beeld van 
het dorpsleven in de eerste helft van de vorige eeuw.    

Pastoor, kapelaan en boeren al vroeg uit de veren

Het programma begon al om 6 uur 's-morgens met het "UITREIKEN DER H. COMMUNIE" Dat betekende voor de pastoor en kapelaan dat ze op deze feestdag al vroeg uit hun bed moesten. Dit om het mogelijk te maken dat de boeren eerst, op een lege maag de H. Communie konden ontvangen, dan vlug naar huis voor een boterhammetje en vervolgens met hun rammelende melkbussen op de bakfiets de polder in om de koeien van hun volle uiers te verlossen.

Het verenigingsgebouw van de R.K. Vriendenkring. 
Hier startte de optocht naar het kerkplein en het nieuwe H. Hartbeeld.
Dit mooie gebouw aan de Dorpsstraat, ongeveer tegenover huize Henricus 
is helaas ook door het oorlogsgeweld verloren gegaan.

Het hele dorp ingeschakeld

's-Middags om 3.00 uur begonnen de INTRONISATIE PLECHTIGHEDEN met een optocht van de R.K. Vriendenkring, het vooroorlogse dorpshuis naar de kerk, met voorop drie engelen en bruidjes die bloemblaadjes strooiden, daarna de verenigingen uit het dorp, uiteenlopend van de H. Familie der Vrouwen tot de Zelatricen van het H. Hart-Monument en de R.K. Vriendenkring tot de R.K. Werkliedenvereniging. De stoet werd gesloten door de Geestelijkheid met in hun midden natuurlijk de jubilaris waar het evenement om draaide.

De geestelijkheid in een koets waarmee de stoet afgesloten wordt.

Tot in alle details geregisseerd

Zoals gezegd: de voorschriften waren minutieus."De schoolkinderen dragen een eenvoudige bloem in de hand, die zij voor het H. Hartbeeld offeren" vermeldt de feestgids en "Elke Vereeniging wordt voorafgegaan door haar vaandel of een schild, vermeldend den naam van de Vereeniging." Voor groot en klein was duidelijk wat er verlangd werd en de toon maakte duidelijk dat hier niet mee te spotten viel.

De harmonie met een prachtig vaandel hoefde in elk geval egeen schild te laten maken "vermeldend den naam van de Vereeniging."

De "Algemene bemerkingen" zijn al even duidelijk. Zo vermeldt punt 4 ten aanzien van het meebidden door de gelovigen : "Flink, luid op, mee te bidden die gebeden die door allen gezamenlijk verricht worden. Bij dit gemeenschappelijk gebed lette men goed op de streepjes, die rustpunten betekenen." 
Met zoveel organisatie en aanwijzingen moet het  ongetwijfeld een indrukwekkende plechtigheid geworden zijn. Een plechtigheid passend bij een volksdeel dat na een eeuwenlange achterstelling en daarna een honderdjarige emancipatiestrijd wil laten zien wat het bereikt heeft. Het Rijke Roomsche Leven in zijn glorietijd.

Serenade voor den Jubilaris

Tenslotte, zeven uur 's-avonds, nadat de boeren haastig het vee weer gemolken hadden, werd het programma afgesloten met een "SERENADE voor den Jubilaris te brengen door de HARMONIE KONINGIN WILHELMINA en het R.K. ZANGKOOR". Een passende afsluiting van een belangrijk dag, die op veel Wamelnaren, waaronder mijn moeder, een onuitwisbare indruk gemaakt heeft.

Treurig einde

Helaas is het daarna niet zo goed afgelopen met de prachtige Wamelse kerk en het trotse H. Hartbeeld. 
De kerk werd in de oorlog door artilleriebeschietingen zo zwaar beschadigd dat deze afgebroken moest worden en ook het H. Hartbeeld is verloren gegaan. "Jammer dat men er in 1945 geen betere bestemming voor gezocht heeft dan wegverharding" schrijft Antoon Vermeulen hierover in het boek "893-1993: van Vamele tot Wamel." Na alle ellende van de oorlog, Wamel werd buitengewoon hard getroffen, had men wel wat anders aan het hoofd dan de brokstukken van een beeld tussen het puin van een vernielde kerk.

Hoe Lauws ze ook geworden is: het heeft mijn moeder altijd pijn gedaan dat het zo gelopen is met de kerk en H. Hartbeeld.

De zwaar beschadigde kerk 
met er voor het beschadigde 
H.Hartbeeld

Meer informatie  

De website van de parochie St. Victor en Gezellen, met heel veel wetenswaardigheden, is te vinden op: 
http://www.parochiesmaasenwaal.nl. Klik op het kaartje op Wamel en u krijgt de door Gijs van Rossum gemaakte site.

Voor de belangrijkste bladzijden uit feestgids klik op:
http://www.parochiesmaasenwaal.nl/ParWamel/feestgids.htm

Hulp gevraagd

  1. We hebben nergens het bedrag kunnen vinden dat de Wamelse bevolking bijeengebracht is voor het H. Hartbeeld. 
    Kan iemand ons hier aan helpen?
  2. Wie weet nog welke dames (of heren) bij de "Zelatricen van het  H. Hart-Monument" hoorden? Of nog beter: zijn er nog levende zelatricen die kunnen vertellen over het bijeenbrengen van het geld voor het H. Hartbeeld?
  3. In het avondprogramma werd door de edelachtbare heer burgemeester een geschenk van de gemeente aangeboden. Wat is er aangeboden? Wat is er met dit geschenk gebeurd?

Wij willen onze lezers graag informeren over de antwoorden op deze vragen.

Stuur uw reactie a.u.b. naar:  info@maaswaalweb.nl

Bij voorbaat hartelijk dank voor uw medewerking.

Dank aan Gijs van Rossum voor zijn hulp en de afbeeldingen bij dit artikel.

MaasWaalWeb, 15 februari 2008