De St. Vincentiusvereniging, de organisator van de Wamelse Boekenmarkt is tevreden. Echt druk op deze druilerige zondagmorgen is anders,  maar de bezoekers die er zijn, zijn wel de echte liefhebbers. 

Boekenliefhebbers zoeken gedreven naar die ene schat die in hun collectie nog ontbreekt.

Lekker "schuumen" tussen de duizenden boeken

Zorgvuldige wordt de inhoud van de bakken bekeken, soms wordt er in een exemplaar gebladerd en soms verdwijnt een exemplaar onder de arm van de boekenvriend die weer een schat opgeduikeld heeft. Bijna niemand verdwijnt met niets naar buiten en voor elk boek dat meegenomen wordt belandt er weer een Euro in de kas van de St. Vincentiusvereniging. Ooit, in het het tijdperk van vóór Drees, Klompé en Den Uijl, was deze vereniging de laatste redding voor de echt arme Wamelnaren, maar gelukkig ligt het goede doel tegenwoordig aan de andere kant van de wereld.

Beeld van Wamel driekwart eeuw geleden

Zo'n dorpsboekenmarkt is eigenlijk een goudmijn voor de socioloog en de cultureel antropoloog. Je kunt er zien aan welke boeken de dorpelingen pakweg 80 tot 50 jaar geleden  hun zuur verdiende centjes uitgaven. Het zegt veel over de wensen, verlangens en ambities in dit grijze verleden.

Voor de echte boekenliefhebber is er altijd wel  iets dat 
hij "absoluut niet kan laten liggen" 

Stichtelijke, zo goed als nieuwe boeken  

Vooral bij de oude boeken, laten we zeggen boeken van voor de tweede wereldoorlog is, is religieuze literatuur oververtegenwoordigd. Grote dikke Bijbels en boeken waarin de gelovige opgeroepen wordt tot een stichtelijke levenswandel, teneinde moeilijke discussies bij de hemelpoort te voorkomen. Sommige van deze boeken zijn zo zoetsappig en temerig dat het bijna niet voor te stellen is dat de geliefde gelovigen ze doorgeworsteld kregen. Maar het wordt allemaal begrijpelijker als je naar de goede staat kijkt waarin vooral deze boekjes de tand des tijds doorstaan hebben. Met deze boekjes, vaak een cadeautje bij Plechtige Communie of geschonken door een bezorgde tante aan een, in haar ogen, te levenslustige neef of nicht, is niet echt geworsteld. Na een rustig leven op een vergeten boekenplank of in een doos op zolder is nu eindelijk de tijd aangebroken dat ze via de boekenmarkt aan een tweede leven mogen beginnen. Zouden er nu nog zondige zielen zijn die zich er wel door op het goede pad laten brengen. We hebben zo onze twijfels.

Vooruitgang met farao's en ruimtevaarders 

Als na de oorlog de welvaart ook Wamel bereikt zien we een nieuwe categorie boekenliefhebbers doorbreken. Marketeers hebben de ambitie van de veelal nog laag opgeleide Nederlanders ontdekt en zien een kans om met hun boeken de kennis van de Nederlander bij te spijkeren. Via een abonnement bij Lekturama en het damesblad worden mooie, rijk geïllustreerde boeken op de markt gebracht waarmee de naar ontwikkeling smachtende Nederlander, inclusief de Wamelnaar, bijgeschoold wordt over de wonderen van het oerwoud, de insecten, de oude Egyptenaren, eerste ruimtevaarders en wat verder al niet de moeite van het weten waard is. Sierstukken op de eveneens in deze jaren prominent in de woonkamer verschijnende boekenplank, die uitstraalden dat hier ontwikkelde mensen woonden. Of het het nu komt omdat het zo lastig was om van het abonnement af te komen of omdat er te veel tijd besteedt werd aan overwerk en het opknappen van huis en tuin, maar ook deze series zien er vaak nog zo goed als nieuw uit. De Wamelnaar ontwikkelde zich volop, maar blijkbaar niet door kennis te nemen van de geheimen van het oerwoud, de ijverige mier, de dode farao en het oneindige heelal.  

Boek zijn in Wamel was geen lolletje. Dat eeuwige wachten op de boekenplank moet oervervelend geweest zijn en het is maar de vraag of het tweede leven veel beter zal worden.

Nog nooit hebben we zoveel boeken over kamerplanten gezien als op de Boekenmarkt in Wamel. Boeken die echt gebruikt zijn, met duimelige vingerafdrukken van vette plantenaarde en en de geur van goed verteerde mest. Wat kun je beter zijn dan een liefdevol verzorgde kamerplant in Wamel?

Beter kamerplant dan boek 

Dan kun je in Wamel maar beter kamerplant zijn. Nog nooit heb ik zoveel kamerplantenboeken gezien als op de boekenmarkt in Wamel. De enige boeken die ook nog eens getuigen van een spannend en arbeidzaam leven. De boeken stralen nog de zorg en vertwijfeling uit om de kwijnende begonia of de zieke fuchsia en de vurige hoop om ergens de oplossing te vinden.

Op de bladzijden ook nog de sporen van de duimelige vingerafdrukken van vette plantaarde en de zoute tranen om het schrijnende plantenleed. Deze boeken hebben ook  niet de muffe geur van te lang vergeten boeken maar de viriele lucht van natuurlijke, goed verteerde, plantenmest. Ze stralen de liefde uit voor "alles wat groeit en bloeit en ons altijd weer boeit". Als je als boek zo op de boekenmarkt belandt kun je zeggen dat je een nuttig leven geleidt hebt en uitzien naar een boeiend tweede leven. 

Als ik zo goed geleefd heb dat me een tweede leven gegund wordt, hoop ik dat het een leven als kamerplant wordt. In Wamel!

MaasWaalWeb,   30 november 2008