MaasWaalWeb - Webkrant voor het Land van Maas en Waal

De manifestatie Kerk te Kijk in de R.K. kerk in Beneden Leeuwen heeft veel bezoekers getrokken . Zonder uitzondering zijn ze vol lof over wat geboden wordt. Het is de organisatoren buitengewoon goed gelukt om het dorp van de vorige eeuw te laten herleven.

Beneden leeuwen in vogelvlucht. Een parkachtig landschap met hier en daar een huisje of pannendak.

Met foto's, religieuze voorwerpen en aandacht voor de cultuur van het Rijke Roomsche Leven. Bij de ouderen vaak een kreet van herkenning en bij de kinderen en jongeren wonderlijke verbazing. Zag de wereld van opa en oma er zo uit! Nu begrijpen we eindelijk waar ze het over hebben als ze over vroeger praten.

Om u een idee te geven van wat er te zien en te horen was maakten we voor u een rondje.

"Pater" Johannes Jacobs h.b.

Deze dagen is hij even "pater" Johannes Jacobs om aan iedereen uit te leggen wat een heilig boontje is, maar hij is evenmin pater als heilig boontje. Rond de pater staan altijd mensen want iedereen kent Jan en Jan kent iedereen. Weinigen kunnen zo smakelijk vertellen over het Lauwe van vroeger en alles waar Jan over praat lokt weer belevenissen en anekdotes uit van de bezoekers. Jan laat de tijd herleven toen nog niet iedereen voor de buis hing om zich te laten vermaken. Men maakte toen nog zelf een avond gezellig.

Wat een heilig boontje is? Vraag het hem zelf voor je het weet heeft hij je een kwartier aan de praat gehouden.

Het idee is zo simpel. Gewoon oude trouwfoto's. Iedereen heeft ze nog wel. Van zichzelf, van de ouders , van opa en oma en misschien nog verder terug. Niets wekt zoveel belangstelling, brengt zoveel herinnering terug en laat de zo goed de tijd van vroeger herleven. Trouwen was de grootste gebeurtenis in je leven. Niet langer was je een kind, maar kreeg jezelf, als het je gegund was, kinderen. Hier kon je even gluren in het fotoalbum van oude vrienden en bekenden.

Gluren in het trouwalbum van een ander. Een feest van herkenning en aanleiding voor boeiende gesprekken met andere bezoekers.

Een stoffige houten zolderkamertje. Weggemoffeld achter een kast met daarin een WC met een emmer. Drie Joodse onderduikers brachten er anderhalf jaar door, verstopt en in leven gehouden door pastoor Zijlmans en een paar vertrouwelingen. Het redde hun leven.

Het zolderkamertje waarop pastoor Zijlmans drie Joodse onderduikers anderhalf jaar verborgen en in leven hield. Op het scherm Liesbeth Dasberg die, toen nog een tiener, een van de de onderduikers was.

Veel bezoekers die het enge wenteltrapje naar het zoldertje trotseerden hebben veel vragen. Waar kwamen ze vandaan? Waarom juist in deze kerk en niet ergens anders? Hebben ze het overleefd. Iedereen verlaat het zolderkamertje, onder de indruk van het zinloze geweld, de bange verraders en de het trieste lot van het dochtertje dat ze niet meenamen op de vlucht, verraden werd en dat de dood vond in vernietigingskamp Auschwitz. Deze geschiedenis is dit is een stukje historie dat onlosmakelijk verbonden is met de kerk van Beneden Leeuwen.

Vanaf de reformatie was de katholieke kerk verboden en konden de katholieken in Maas en Waal bijna drie eeuwen alleen in schuilkerken contact onderhouden met hun kerk. Toen in 1848 door de scheiding van kerk en staat het geloof weer openbaar en in vrijheid beleefd mocht worden brak er een bloeiperiode voor de R.K.kerk in Nederland aan. Vooral in de zuidelijke Nederlanden, waar Maas en Waal in cultureel en religieus opzicht bij hoorde beleefde de geëmancipeerde bevolking een ware renaissance.

De neo-gotische St. Alphonsuskerk werd in 1900 gebouwd. De emanciperende katholieken wilden laten zien waartoe ze in staat waren.

Overal verrezen kerken en kloosters en de kerk werd de voortrekker van verbetering van sociale en gezondheidszorg en onderwijs. De belangrijke religieuze diensten kenden veel pracht en praal en gaven kleur aan het dagelijks leven dat verder veelal grijs grauw was. De Leeuwense kerk met zijn mooie houtsnijwerk en gebrandschilderde ramen straalt dit nog steeds uit. In Kerk te Kijk was dit beeld nog verder uitgebreid. Rijk geborduurde kazuifels zijn even uit de mottenballen gehaald en scenes uit die tijd zijn nagebootst.De doop, de H. Communie, de biecht en zoveel meer dat tekenend was voor de beleving van het katholieke geloof. Het roept herkenning op. De Eerste H. Communie en het feest er om heen, de Plechtige H. Communie en het uit het hoofd leren van de catechismus, de sacramentsprocessie door het dorp, de prachtige vieringen op de hoogfeestdagen zoals Kerstsmis, Pasen en Pinksteren. De kerk mag tegenwoordig dan niet erg vol meer zijn, uit de reacties blijkt dan ze nog allerminst dood is.

Cadeaus voor de communicantjes. Van kerkboek schilderijtje, van kop en schotel rozenkrans en levensspreuken.

Glas-in-loodramen van de St. Alphonsus in Beneden Leeuwen

De restaurateurs laten zien wat restauratie betekent. Hoe houtrot bijna de hele toren vernield heeft en hoe deze nu minutieus, latje voor latje en balkje voor balkje weer nagebouwd wordt. Maar dan wel met betere materialen dan waarover men vroeger over kon beschikken.

Bij de restauratie van de prachtige glas en loodramen hetzelfde. Niet het glas en ook niet het lood zijn het kwetsbaarst, maar de stalen kozijnen die zijn gaan roesten en de ramen stuk gedrukt hebben. Om te voorkomen dat dit opnieuw gebeurt wordt hier bij de restauratie extra aandacht aan besteedt. Maar ook de constructie wordt robuuster gemaakt met de betere materialen men nu de beschikking heeft. Restaureren is erg duur en als je het doet moet je het zo goed doen dat het langer me gaat en een volgende reparatie straks minder kostbaar is.

Echt spectaculair wordt het pas als je in een wiebelende lift omhoog gaat naar het dak en de toren. Hier wordt door de leidekkers, nadat men rotte plekken in het houtwerk gerepareerd heeft, leitje voor leitje het dak gerepareerd. Een monnikenwerk.

In het lichtere, achterste gedeelte zijn de leien vernieuwd, de dokere lein op de voorgrond komen nog aan de beurt. Ook de dakkapellen zijn volledig vernieuwd. allemaal handwerk. Je gat, staande op de steigers beter begrijpen waarom de restauratie zo kostbaar is.

Beneden Leeuwen is geen woestijn van beton en stenen, maar van bovenaf gezien een park met hier een daar een rood dak dat door het groen komt en extra kleur geeft. Pas als je recht naar beneden kijkt zie je op de grond het gekrioel van mensjes en autootjes tussen speelgoed winkeltjes over speelgoedstraatjes. Aan de horzon de Willem Alexanderbrug en de windmolens bij Echteld .De Waal: een blauwe streep. Wat ook opvalt is hoe mooi het kerkhof er bij ligt. Als een wonderlijk mozaïek van een groot kunstenaar.

Beneden leeuwen vanaf de kerktoren: wat huisjes in een park,
met op de achtergrond de Prins Willem-Alexanderbrug

Op de achtergrond, en gelukkig soms ook op de voorgrond, muziek. Soms orgelmuziek, dan weer een koor of een orkest. Dit roept de sfeer terug toen er nog geen radio en TV was. Toen het dorp nog zelf voor ontspanning en afwisseling zorgde.

Het Seniorenorkest Maas en Waal laat met zijn klanken de
sfeer van vroeger herleven.

We noemden pastoor Zijlmans al als mensenredder. Over dit aspect was hij heel bescheiden. Voor de medemens opkomen was gewoon een taak voor een christen. Dat deed je gewoon. Maar vooral was hij een religieus man en daarbij hoorde ook een bedevaart. Toen de pastoor de beschikking kreeg over een autootje gebruikte hij het ook om op bedevaart te gaan. Tweeënhalf jaar geleden bracht dit een groepje enthousiastelingen van Historisch Gemotoriseerd Verkeer Tweestromenland op het idee om dit te laten herleven met eenzelfde wagentje als de pastoor had. Een Fiat Topolino: 566 cc, 17 pk. Een tweezittertje met een kruissnelheid van hooguit 70 km/u.

Rechts de gerenoveerde Topolino. In zo'n wagentje maakte pastoor Zijnmans in veertiger jaren van de vorige eeuw zijn tocht naar Lourdes.
Links de volgwagen die de Topolino zal vergezellen.

Gistermiddag is, na inzegening door pastoor van der Maazen, de prachtig gerenoveerde Topolino onder luid gejuich en en applaus van een rijendik publiek van het Kerkplein naar Lourdes vertrokken . Historisch verantwoord, want ook pastoor Zijlmans zal vanuit de aan het Kerkplein gelegen pastorie vertrokken zijn. De heenreis gaat naar verwachting 4 dagen duren. De terugreis zal de Topolino op een oplegger maken. Vervolgens zal hij op een veiling bij opslag verkocht worden. De opbrengst is bestemd voor de restauratie van de Leeuwense St. Alphonuskerk.

Kijk te Kijk is een zeer geslaagde manifestatie geworden die ook een welkome financiële bijdrage levert aan de restauratie van de kerk. Maar de Restauratiecommissie kan niet achterover gaan leunen. Er is nog steeds een gat van Euro 200.000,--. Binnenkort zal de commissie weer met nieuwe activiteiten komen om dit gat verder te dichten. Wij houden u op de hoogte.