Gemeente West Maas en Waal
Bezuinigingen lopen op tot meer dan één miljoen in 2014

Donderdag 18 juni heeft de raad zich door burgemeesters en wethouders en de ambtenaren die de kas bewaken voor laten lichten over de omvang van de kortingen die de gemeente opgelegd worden en de mogelijkheden om te besparen.

Het Rijk legt de gemeente besparingen op die in vier jaar oplopen tot 1.000.000,-- Euro per jaar. In het jaar 2012 Euro 225.000, 2013 Euro 450.000,-- en 2013 Euro 675.0000,-- . Hier komen nog wat andere kortingen op andere potjes plus stijgingen waarop men vorig jaar nog op gerekend heeft, maar waarvan nu weet dat deze niet door zullen gaan. Na wat rekenen lever dit onderstaande bezuinigingen op:

Wat betekent dit nu per gezin. Of eigenlijk leefeenheid, want alleenstaanden die zelfstandig wonen kunnen we geen gezin noemen. Die lopen op van Euro 2,75 in 2011 tot 175,80 in 2014. Over die 2,75 in 2011 is nog wel heen te komen, maar die meer dan Euro 175,-- per leefeenheid  in 2014 is toch wel een ander verhaal.

Er zal dus bezuinigd moeten worden en de rekenmeesters hebben, in overleg met Burgemeester en Wethouders ook aangegeven wat hiervoor de mogelijkheden zijn.

Men komt dan in grote lijnen met de volgende aanbevelingen:

• De gemeente heeft heel veel uitgavenposten. Dit loopt van sneeuwruimen en zout strooien tot het opknappen van wegen en van sportvelden en dorpshuizen tot de buutbus en gratis bibliotheek voor kinderen. Letterlijk vele honderden posten die tezamen vele miljoenen kosten. 
  
  Voor heel veel van deze uitgaven zet men jaarlijks een bepaald bedrag weg. Op sommige komt men tekort als men geen "nee" zegt als het potje bijna leeg is, maar er zijn ook potjes die eigenlijk niet meer nodig zijn. 
  
  Door voor deze potjes het geld weg te halen halen krijg je de eerste bezuiniging. Het doet gen pijn, want er is feitelijk toch geen behoefte aan, en het helpt om het tekort kleiner te maken. In de aanhef zeiden we al dat je economie zo gemakkelijk of moeilijk kunt maken als je wilt. Maar ambtelijke taal heeft dit "afwijkende budgetten op basis van jaarrekeningonderzoek." Wij begrepen hier ook niets van, maar het komt echt neer op het niet meer vullen van potjes die toch niet gebruikt worden.
    
• Een volgende bron van gemakkelijke bezuinigingen is geld dat routinematig opzij gezet wordt voor bepaalde uitgaven. Stel dat je jaarlijks met de kinderen op vakantie gaat en dat je hiervoor Euro 3000,-- opzij zet. Als de kinderen groot zijn en zelf hun vakantiegeld verdienen hoef je het bedrag niet meer op zij te zetten of kun je het wat lager maken. Gewoon weer samen romantisch naar het Gardameer in plaats van de geheel verzorgde safari in Thailand om zo het geld op te maken dat vroeger voor een deel voor de kinderen bestemd was. Iedereen heeft de neiging om een potje dat er is leeg te maken, vooral als het een potje van een ander is. Als je besluit om dit automatisme te stoppen wordt je gedwongen om over de uitgave na te denken.

 

Minder geld routinematig beschikbar stellen zal betekenen dat vaker aangetoond zal moeten worden dat een bezuiniging echt niet kan. Dit betekent dat vaker, al dan niet ondersteund door handtekeningenactie, gepraat zal moeten worden met de verantwoordelijke wethouder om de noodzaak van een bijdrage van de gemeente aan te tonen.

Dit stellen B&W nu ook voor om vaker te doen. Pas geld beschikbaar stellen als aangetoond is dat het echt nodig is. In ambtelijke taal is dit van "structureel naar incidenteel verschuiven" of  "heroverweging stelposten".
  

• Het dubbeltje twee keer omdraaien voor je het uitgeeft. Heb je echt een nieuwe badkamer nodig of kun er nog wel en paar jaar me vooruit als je hem netjes opknapt. Het eerste is veel duurder dan het tweede en het verschil is de bezuiniging. Op dit vlak liggen er bij een grote organisatie als de gemeente op allerlei gebieden allerlei mogelijkheden. Hier staat tegenover dat de gemeente dit elk jaar al doet, dus je zult echt moeten zoeken waar je onnodig of teveel geld uitgeeft, maar als het echt moet dan vindt je wel mogelijkheden. 
  
  De gemeente ziet deze mogelijkheden ook en zegt op deze manier nog 50.000,-- per jaar te kunnen besparen. Op een begroting van 45 miljoen is dit maar 1 promille en het lijkt ons dat dit toch beter moet kunnen. De raad zou hier nog eens kritisch naar kunnen kijken. Bij bedrijven wordt vaak met vele procenten bezuinigd en dan steekt de inspanning van de gemeente hierbij toch wel erg schraal af.

 Het komende jaar, 2011, zullen de opgelegde bezuinigingen nog wel meevallen en dat moet ook. Je kunt bijvoorbeeld niet van de ene dag op de nadere een contract met een leverancier openbreken of uitbesteedt werk opzeggen. Hiervoor gelden opzegtermijnen en als je deze niet in acht neemt kan de schade weleens groter zijn dat de beoogde besparing. 

Maar de gemeente heeft ook nog een ander probleem. We hebben al gezien dat het spaarpotje niet groot genoeg is om de lagere inkomsten op te vangen. Maar het is zelfs niet groot genoeg om tegenvallers, die elk jaar wel optreden, op te vangen. Daarom zal men ook de hand op de knip moeten houden om toch wat geld op de bank te krijgen en te vermijden dat bij de eerste beste tegenvaller de deurwaarder voor de deur staat. Verder zullen er dit jaar al maatregelen genomen moeten worden om de veel hogere bezuinigingen en 2012 t/m 2014 te kunnen halen. Dit jaar wordt het jaar van de moeilijke beslissingen. 

Wat het voor de burger gaat betekenen? Wat de gemeente West Maas en Waal betreft:

• Weinig tot geen ruimte voor nieuwe prestigieuze projecten. Hier zal vrijwel geen geld bijeen te krijgen zijn. Kan er dan niets meer? Dat is ook niet het geval. Binnen de gemeentebegroting is bijvoorbeeld geld beschikbaar voor onderhoud en beheer van gemeentelijke gebouwen en sportvelden. Verbeteringen waardoor onderhoudskosten  en/of beheerskosten lager worden kunnen nog wel. Als je deze kunt combineren met meer mogelijkheden voor de gebruikers kun je er zelfs nog iets op vooruitgaan.

Er komt door de bezuinigingen minder ruimte voor "leuke dingen voor de mensen." Maar dit betekent niet dat er helemaal niets meer kan. Er zal nog meer eigen inbreng van de verenigingen gevraagd worden en er zal veel beter gekeken moet worden naar een sluitende  exploitatie, optimaal beheer, multi-functioneel gebruik  en mogelijkheden om kosten te besparen.

• Door de bezuinigingen zullen de gemeenten minder geld uitgeven aan leveranciers. Deze zien dus een krimpende markt. Goede leveranciers zullen vechten om hun positie te behouden of ten koste van anderen zelfs te vergroten. Hier kunnen gemeenten van profiteren. Door scherper in te kopen kunnen ze kosten besparen en daarmee de scherpste randjes van de bezuinigingen weg nemen.
    
• Gemeenten zullen ook gaan kijken of ze alles nog wel zelf moeten doen. Uitbesteden kan veel geld besparen. Ik ken nog de tijd dat het huisvuil in de gemeente opgehaald werd met een oude vrachtwagen. Nu gebeurt het door een multi-national die dat in de halve wereld doet en de kliko's door robots op laat pakken en in de vuilniswagen kiepen. Wat zou huisvuil ophalen kosten als de gemeente dat nog steeds met een oude vrachtwagen en noeste hardwerkende gemeenteambtenaren zou doen?
    
• Een probleem is dat de gemeente al veel uitbesteedt. Dit maakt de ruimte om op deze manier nog meer te besparen kleiner. Maar er is ongetwijfeld nog veel ruimte om op deze manier te besparen. Dit zal men ook gaan doen.

De aanslagen voor de gemeentelijke belastingen worden gemaakt, verstuurd door  BSR in Tiel die dit doet voor meerdere gemeenten in het Rivierengebied. BSR is een samenwerkingsverband van gemeenten. Door aanloopproblemen vallen de kostenbesparingen nog tegen, maar het zelf doen zou nog duurder zijn. Naarmate meer gemeente deelnemen worden de besparingen groter. 

• Meer mensen aan de slag krijgen. Langdurig werkelozen komen tegenwoordig ten laste van de gemeente. De gemeente moet dan zorgen dat deze mensen dan toch weer een plaatsje krijgen. Hoe meer mensen men aan de slag krijgt hoe lager de kosten. Maar ook de mensen waarvoor men nog geen baan gevonden heeft kan men aan het werk zetten bij organisaties die zonder winstoormerk zich inzetten voor de gemeenschap. Dit kan uiteenlopen van een werk op het gemeentehuis tot hulp voor de tuinman bij een verpleeg en verzorgingshuis. Dit is in het algemeen ook in het belang van de werklozen. Zij doe ervaring op en behouden hun werkritme. Betere resultaten op dit vlak  helpt ook om de begroting sluitend te krijgen en te houden.

Zo zijn er nog al wat manieren waarop de gemeente bij goed beleid de "schade" voor de burger kan beperken en het ziet er naar uit dat men dit ook gaat doen.

Een mogelijkheid hebben we nog niet besproken. De gemeente kan ook nog naar extra  inkomsten zoeken. Nu zie ik de burgemeester en ambtenaren nog niet een krantenwijkje zoeken of  bijverdienen met appels plukken. Als een gemeente extra inkomsten zoekt zal dit al snel leiden tot extra lasten. Hogere OZB, riool en reinigingsrechten en dergelijke. 

Dit is het laatste wat de burger kan gebruiken. Het beleid van de Rijksoverheid zal zich vooral gaan richten op het beperken van loonsverhogingen, want deze zullen al snel leiden tot minder concurrentiekracht, minder export en meer werkeloosheid. Dat is het laatste dat de burger kan gebruiken. Dit beleid zal hooguit behoud van koopkracht toestaan en voor veel gepensioneerden, als gevolg van de kredietcrisis, zelfs dat niet. Maar De gemeente zal op het punt van lastenverhoging dus ook terughoudend moeten zijn. Hoewel in de raad hier nog niet veel gezegd is lijkt het er op dat de meeste partijen niet meteen naar hogere lasten zullen grijpen. Maar eerst zien en dan geloven.

Een burger die eerder minder dan meer inkomsten krijgt 
kun je ook niet opzadelen met hogere lasten. 

De tijd dat de bomen tot in de hemel groeiden, voor zover die ooit bestaan heeft, is voorbij. Zoveel is wel zeker. Maar bij en goed en verstandig beleid moet de gemeente de opgelegde bezuinigingen redelijk en eerlijk kunnen verdelen. Er zal in het vet geneden moeten worden, maar het vlees zal nog wel ontzien kunnen worden. Als we de noodzakelijke maatregelen niet voor ons uit schuiven zullen we geen Griekse toestanden tussen Maas en Waal zien als gevolg van het beleid van gemeente en provincie.

MaasWaalWeb, 21 juni 2010