MaasWaalWeb - Webkrant voor Maas en Waal

In het begin verzuip je in de stapels papier, waarvan nauwelijks snapt wat het doel er van is. Dat doorworstelen kost veel tijd. Niet lezen is geen optie want dan ga je af als er vragen gesteld worden.

Voor het nieuwe raadslid vormen de rapporten, verlagen, plannen die door hele legers ambtenaren gemaakt worden de grootste tijdvreters.
Het is niet gemakkelijk om de papierberg de baas te blijven.

Tijdgebrek is het andere probleem van de beginner. Als er nu alleen de raad was, dan ging het nog wel. Maar raadslid is een bijbaan, naast de baan waarmee je de kost verdient en het werk dat je hebt als vader, moeder of echtgenoot.

In de voorlichting aan kandidaat politici in het gemeentehuis in Beneden Leeuwen is het beheersen van tijd de rode draad. Burgemeester Steenkamp weet er wel raad mee. "Weet je wie de beste vriend is van een raadslid?" vraagt hij de zaal. "De prullenbak! Je denkt toch zeker niet dat ik alles lees? Ik zou er in verzuipen. Het eerste dat je moet leren is je te beperken tot de hoofdlijnen."

Dit is niet de aimabele Steenkamp die we gewoonlijk ontmoeten maar een sergeant-majoor die zijn manschappen voorbereidt op een patrouille in vijandelijk gebied.

Een goede raad, maar minder praktisch dan hij op het eerste gezicht lijkt. Wat logisch gezien de hoofdlijn is, blijkt dat in de praktijk vaak niet te zijn. Als in een debat een raadslid een wens van de plaatselijke harmonie of de klacht van een assertieve inwoner naar voren brengt kan alleen detailkennis je nog redden. Dan is de hoofdlijn volgen alleen nog theorie.

Dus blijft er de eerste jaren niets anders over dan je kapot te werken tot je een beetje ervaring opgebouwd hebt. Heel tijdrovend en als je partner niet vierkant achter je staat heb je er ook nog een een relatieprobleem bij. Dan wordt het barsten of buigen.

Het enige dat in de praktijk echt helpt is een oude rot in je fractie die al tig keren met dit bijltje gehakt heeft en die je tussen neus en lippen wat toe bromt. "Da kan hemaal nie" of "die roept mar wa" kan je heel wat werk besparen.

Hulp van een door de wol geverfde oude rot in het vak is de beste manier om de tijd de baas te blijven

Burgemeester Steenkamp kan er over mee praten. Zijn vader, de Steenkamp die uit de partijen KVP, CHU en AR het CDA smeedde, was zo'n beetje dag en nacht in de weer met de politiek Hij heeft de jonge, ambitieuze Thomas ongetwijfeld verschillende keren "Zo werkt dat niet" toe gebromd. Maar dan nog blijft de praktijk weerbarstig.

De jonge Steenkamp die met foldertjes uitdelen op de markt een sterke partij opbouwde en het daarmee op jonge leeftijd al tot wethouder schopte heeft de kneepjes van het vak ook in de harde praktijk moeten leren.

Thomas Steenkamp: "Een grote fractie heeft voordelen, maar als deze uit een bakker, boer, arbeider en schoolmeester bestaat dan is ook die fractie als je niet oplet al snel een kippenhok waar veel gekakeld wordt en het eieren leggen erbij inschiet."

De "goede tijden" toen het recht van de vrouw de aanrecht was. De harde praktijk nu is dat je thuis mee moet helpen.

Maar herinneringen zijn als goede wijnen: als ze ouder worden, worden ze beter. Steenkamp geniet van zijn anekdotes en illustreert zijn lessen er rijkelijk mee. Een "sentimental journey" naar de tijd toen het recht van de vrouw nog de aanrecht was, de burgemeester na de lunch nog een dutje deed en de plaatselijke aannemer de wethouder was. Leuk voor de verteller, maar niet zo vreselijk praktisch in een tijd dat je mee moet helpen in het gezin, je uren verliest in de files en de partner verlangt dat je ook nog tijd voor haar overhoudt. Zaken waarmee het tegenwoordige raadslid keihard geconfronteerd wordt.

Tijden veranderen. Aanstormend politiek talent Ans Mol kan er over meepraten. Twee weken gelden mocht ze het Ronde Tafelgesprek (RTG) Samenleving en Bestuur leiden. Aanvang zes uur, einde half twaalf. Achttien agendapunten, voorvan een paar moeilijke, negen insprekers en 80 man op de publieke tribune.

Raadsleden die nog steeds niet begrijpen dat RTG's uitsluitend voor het inwinnen van informatie zijn en die je, als ze zes keer de mond opendoen, zeven keer bij moet sturen. Na twee uur vergaderen staan bij iedereen de alarmlichtjes "Information overload" al te knipperen, maar als voorzitter moet je dan extra op gaan letten. Dan wordt vijf-en-een-half uur onafgebroken vergaderen zwaar. Dat is geen politiek meer. Dat is topsport.

Daarvoor moet je een conditie als een marathonloper hebben en het incasseringsvermogen van een bokser. Maar het kan nog erger. Ans Mol: "Gelukkig bleef het publiek rustig. Dat was een meevaller." Maar, sluit Ans, het antwoord op de vraag hoe ze het werk als raadslid ervaart, af: "Dit was niet leuk meer. Maar gelukkig is het niet altijd zo."

Vijf-en-een-half uur achter elkaar bezig bent met het in toon houden
van raadsleden en het bewaken van agenda en tijd vereist de concentratie van een leeuwentemmer. In zulke vergaderingen plakt het pluche.
Van het zweet!

Raadsgriffier mevrouw meester Gabriëlle Gieling verzorgt het volgende college voor de aspirant raadsleden. Zij is de helpende hand voor de raadsleden. Niet om de koffie te zetten een pakje paperclips te halen maar om ze te helpen bij hun werk. Geen overbodige luxe, want als raadslid ben je als een kind dat losgelaten wordt in een doolhof. Nee, een jungle.

Commissies, adviesraden, bevoegdheden, rechten, plichten, moties (in en buiten de orde), interpellaties. Allemaal bomen in een ondoordringbaar bos en achter elke boom schuilt voor het beginnende raadslid gevaar. Zelfs de oude rotten hebben het er moeilijk mee.

Ik durf het bijna niet te verklappen, maar zelfs burgemeester Steenkamp wordt soms door meester Gieling op het matje geroepen omdat er iets mis dreigt te gaan op het vlak van de hogere motiekunde of het omgaan met de rechten van een interpellant. (Ik noem maar wat.)

In tegenstelling tot haar baas houdt Gabrielle zich wel aan de haar toegemeten tijd, maar het lijkt veel langer. Waardoor zou het toch komen dat onbedoeld mijn gedachten afdwalen naar de wiskunde- lessen van vroeger waarvan ik minder begreep naarmate ze langer leken te duren.

Lessen waarvan je minder
begrijpt naarmate ze
langer lijken te duren

Ik heb altijd gedacht dat je raadslid bent, als het je lukt om alles wat je zegt te beginnen met "mijnheer de voorzitter" Gabrielle maakt duidelijk dat er echt wel meer bij komt kijken. Het wordt me ook duidelijk waarom ze zo nadrukkelijk aangekondigd werd als "meester" Gabrielle Gieling. In dit werk red je het niet met een Middenstandsdiploma of de Huishoudschool.

Het is een pittig avondje voor het aspirant raadslid. Moeilijk werk, lange uren, onregelmatige werktijden, slecht betaald. Je baas is de burger die altijd vindt dat hij teveel belasting moet betalen en er te weinig voor terugkrijgt. Voor de waardering hoef je het dus ook al niet te doen.

Elke arbeidsbemiddelaar zou een opdracht om mensen te vinden voor zo'n functie beleefd afwimpelen met: "een interessante uitdaging, maar dit is niet mijn specialisme."

Burgemeester Steenkamp: aanstekelijk enthousiasme

Steenkamp en Gieling zijn zo niet. Zij verkopen het raadswerk als een helleprediker de hemel. Het is allemaal niet gemakkelijk, de weg is moeilijk, maar als je alle ontberingen doorstaan hebt en er staat een zwembad, sporthal of dorpshuis dan is er de hemel. De ontberingen kun je vergeten en wat blijft is de trots en voldoening van het resultaat.

Eigenlijk verschilt raadswerk niet zoveel van werk als leraar op een middelbare school, politieagent in een achterstandswijk of boer in Nederland.
Hard werken, weinig verdienen en geen waardering. Maar als het je desondanks toch lukt er iets van te maken geeft het des te meer voldoening. Daar doe je het voor.

Het werkt. Steenkamps enthousiasme werkt aanstekelijk, Gielings degelijkheid geeft vertrouwen en de raadsleden, met hun nuchtere commentaren, stralen realisme uit. Moeilijk werk, maar ze kunnen nog relativeren, een grapje maken, blijven boven de problemen staan en houden van het werk. Niemand heeft er spijt van dat hij of zij, soms al heel lang geleden, raadslid geworden is.
Het werkt. Geen van de kandidaat-raadsleden ontvlucht de raadszaal en de dapperste kandidaten borrelen na afloop nog even na om de laatste vragen nog beantwoordt te krijgen. Zij snappen hoe het werkt.

Niet verkeerd nu zo'n beetje alles in West Maas en Waal dreigt te mislukken. Geen zwembad, geen sporthal, geen dorpshuis, sportvelden in alle dorpen lijkt al evenmin te kunnen en een dorpswinkeltje in een kleine kern wordt een droom. Dat vraagt om mensen die zich door niets en niemand laten ontmoedigen. We hebben ze gelukkig!