Databank geeft verrassende kijk op Maas en Waalse achternamen

Onlangs is door het Meertens Instituut een database beschikbaar gemaakt met alle achternamen die in Nederland voorkomen. In deze database is o.a. te vinden hoe vaak een bepaalde naam voorkomt. Voor ons de gelegenheid om eens na te gaan hoe het nu staat met de mythes over de Maas en Waalse achternamen. Klopt het dat bijna iedereen in Maas en Waal een Van Ooijen is en dat, wie niet zo heet, een Van Gelder of De Leeuw is.

In de cirkel de gemeenten West Maas en Waal en Druten. Het linkerkaartje toont de verspreiding de naam Van Oijen, het rechter de naam Van Ooijen. Hoe donkerder de kleur, hoe hoger het percentage. e Familienamenbank biedt leuke mogelijkheden om te achterhalen waar je achternaam veel voorkomt.

We beginnen met Van Ooijen. Laten we maar eens kijken in de database. De naam van Ooijen, in verschillende varianten, komt in Nederland ongeveer 5131 keer voor. Daarvan wonen er 302 in West Maas en Waal en 94 in Druten. Op de ruim 36000 inwoners van deze gemeenten is dat grofweg 1,1 procent. Niet bepaald om over naar huis te schrijven lijkt ons. Waar komt het misverstand dan vandaan? Ik kan me herinneren dat bij bijeenkomst over de promotie van toerisme in Maas en Waal een van de externe deskundigen vertwijfeld uitriep "Wie heet hier niet van Ooijen?" Hiermee hebben we meteen een mogelijke oorzaak van het misverstand. De Van Ooijens zijn alerte ondernemers die, toen de Gouden Ham ontwikkeld werd, de kans grepen die de recreatie bood. Ben van Oijen, een creatieve ondernemer, vond het concept van modeltuinen uit en veroverde er heel Nederland mee. Ondernemers die met hun campings, forellenvijvers en modeltuinen druk aan de weg timmeren. Dan valt je naam nogal eens.

Hoe zit het dan met al die Van Gelders? Deze naam komt 5041 keer voor in ons land. Daarvan wonen er 173 in West Maas en Waal en 50 in Druten. Dus minder dan Van Ooijens, wat de meeste mensen ook wel zouden verwachten, maar nog steeds een mooi aantal. Bij deze familie blijven we ook steken op 0,6 procent. Ook hier zou de oorzaak van het misverstand wel weer eens het ondernemersbloed kunnen zijn. In de glorietijd van de Maas en Waalse meubelindustrie kwam je de naam nogal eens tegen in deze industrie. Meubelfabriek Van Gelder Van Os in Boven Leeuwen en Van Gelder in Dreumel. Dan was er ook nog timmerfabriek De Kock van Gelder. De grootste fruitteler van Maas en waal was langer tijd G. (Gradje) van Gelder. Uit deze familie stamt de bekende Nederlander Jochem van Gelder. Ook in de handel komen we de naam van Gelder in Maas en Waal nogal eens tegen.
Van Gelder is een bekende naam in de streek, maar als je een willekeurige Maas en Waler op straat aanspreekt is de kans dat het een van Gelder ongeveer1:160. Ook niets om over naar huis te schrijven.

Wat is dan wel een typische Maas en Waalse naam? Nou eh...: is die er wel een? De naam die waarschijnlijk het meest voorkomt in Maas en Waal is de doodgewone Nederlandse naam Janssen in verschillende varianten. Volgens de database komt deze naam in Druten 519 keer voor en in West Maas en Waal 425 keer. Dit is ruimschoots vaker dan Van Ooijen of Van Gelder. Van de Maas en Walers (Druten en west Maas en waal) heten er 2,6 procent Janssen of Jansen. Heel wat meer dan Van Ooijen en Van Gelder. Opmerkelijk is dat Janssen in Maas en Waal meer dan drie keer vaker voorkomt dan Jansen.

Rond de Drutense kerktoren vinden we nogal eens de naam Janssen.

Als we dit wat verder uitzoeken dan blijkt de naam Janssen vooral in Noord Limburg en het Rijk van Nijmegen veel voor te komen. In Groesbeek 4,6%, Gennip 3,2%, Bergen 3,5 % en Sevenum 4,0%. In Maas en Waal blijven we steken op rond de 2%.

Dit kaartje toont waar de naam Janssen veel voorkomt. De wortels van deze naam liggen, zoals dit kaartje laat zien, in Noord Limburg, de Peel en het Rijk van Nijmegen. Ook in Maas en Waal komt de naam nog veel voor.

De naam Janssen is een van de meest voorkomende namen in Nederland. De naam komt vooral veel voor in Noord-Limburg en het aangrenzende Rijk van Nijmegen. In Groesbeek 4,6%, Gennip 3,2%, Bergen 3,5 % en Sevenum 4,0%. In Maas en Waal blijven we, voor alleen Janssen, steken op rond de 2%.

Wat is het nut van dit alles? Och, het is gewoon leuk. Ga eens naar de familienamen- bank en zoek de eigen familienaam of die van je partner. Op heldere, overzichtelijke kaartjes kun je zien waar de naam veel voorkomt. Misschien klopt het wel met wat je bij het uitzoeken van je stamboom gevonden hebt. Probeer het maar eens.