Archeologische vondsten woningbouwlocatie "Van Gelder" in streekmuseum

"Conservator" Steenkamp


"Conservator"  Steenkamp aan het werk met de eerste "steentjes" van de  West Maas en Waalse archeologische collectie van het Streekhistorisch museum Tweestromenland. 
Hopelijk volgen er snel meer.

Als een ervaren conservator, de burgemeester is van vele markten thuis, plaatste Thomas Steenkamp, burgemeester van West Maas en Waal, de archeologische vondsten op de woningbouwlocatie "Van Gelder" ( hoek Zandstraat - Het Zand) in een vitrine van Streekhistorisch museum Tweestromenland. 

Hiermee symbolisch vormgevend aan enerzijds de afronding van niet geheel onomstreden archeologische opgravingen en anderzijds de verdere uitbreiding van de archeologische collectie van het museum.

Omstreden opgravingen

Het onderzoek naar sporen van vroegere bewoning heeft een vertraging van vele maanden in de woningbouw op de woningbouwlocatie " Van Gelder" opgeleverd. Een vertraging die niet onomstreden was. In zijn toespraakje verklaarde burgemeester Steenkamp dit uit de armoede die tot na de tweede Wereld Oorlog in de streek geheerst heeft. Een armoede die door een mentaliteit van niet lullen maar werken overwonnen is. Maandenlange afgravingen met theelepeltjes, met als opbrengt wat scherven en andere "meuk" passen niet zo goed bij deze mentaliteit het is begrijpelijk dat, tegen de achtergrond van de woningnood in de gemeente, mensen zich afvroegen of dit nu allemaal wel nodig was.

Burgemeester Steenkamp tijdens zijn toespraak. Aandachtig wordt er geluisterd als de burgemeester verteld hoe Maas en Waal vlak na de oorlog nog de armste gemeente van Nederland was en zich daarna opgewerkt heeft door de niet teveel te praten, maar de armen uit de mouwen te steken. 
(Valt het u niet op dat sommigen netjes met de armen over elkaar zitten. Wat zou Steenkamp toch geweest zijn voordat hij burgemeester werd?)

Vroege bewoning Maas en Waal


Frans van Oijen: "Geen vroege  bewoning in Maas en Waal omdat er oude vondsten zijn. Onzin. Er zijn geen vondsten omdat er nooit gezocht is."

Voor Frans van Oijen, leerkracht en amateur- historicus, die een toelichting gaf op de opgravingen en vondsten ligt het allemaal toch net even anders. Hoe lang is Maas en Waal bewoond? Volgens sommigen nog niet zo lang omdat er geen oude vondsten zijn. Maar, zegt Frans: "dit komt omdat er niet gezocht is. Als er wel gezocht wordt vindt men, bij wijze van spreken, bij elke spa die men in de grond steekt bewijzen van bewoning in de Romeinse tijd. Bewoning was in de Romeinse tijd echt niet beperkt tot de hoger gelegen zandgronden bij Nijmegen en Wijchen."

Verleden mag niet verloren gaan

Steenkamp en van Oijen waren het er overigens over eens dat er geen keus is omdat er Europese voorschriften zijn die archeologisch onderzoek verplicht stellen als door bouwkundige of andere werkzaamheden oude sporen voorgoed verloren dreigen te gaan. Maar ook omdat we ons culturele erfgoed niet verloren mogen laten gaan. Nu de grond omwoelen zonder onderzoek betekent dat een stuk van ons verleden eeuwig verloren gaat. Weg is weg! Dit staat niet in verhouding tot de tijd en kosten van een onderzoek zoals op de locatie Van Gelder.

V.l.n.r: Amatuer-historicus Frans van Oijen, Burgemeester Th. Steenkamp van de Gemeente West Maas en Waal en Streekmuseum voorzitter Piet Luites. 
Trots en eensgezind bij de nieuwe archeologisch aanwinsten. We mogen wat er in de grond zit niet verloren laten gaan. 
Weg is weg! Voor eeuwig!

Wie woonden er tweeduizend geleden?

In zijn gedreven en boeiende betoog speculeerde Van Oijen over wie en hoe er door deze Leeuwenaren uit het begin van onze jaartelling geleefd is. Op de plaats heeft ongeveer tweeduizend geleden jaar waarschijnlijk een, voor die tijd, mooi huis met redelijk welvarende bewoners gestaan. Misschien een verromeinste Batavier die met succes handel dreef met het garnizoen dat de grenzen van het Romeinse Rijk bewaakte of een oud soldaat,  die een blonde Maas en Waalse schone getrouwd had en een goed belegde boterham verdiende aan de levering van voedsel aan zijn vroegere collega's.

De start van de archeologie collectie West Maas en Waal.

Welvarend

Helemaal zeker zullen we het nooit weten, maar uit de vondsten ontstaat wel een beeld van een redelijk welvarende bewoners. Dit valt af te leiden uit de scherven van uit Frankrijk geïmporteerd aardewerk, dat in die tijd in deze streken zeker niet goedkoop geweest zal zijn, en de siervoorwerpen - ringen en spelden - die aanwijzingen vormen dat er ruimte was voor een zekere luxe.

 Meer stukjes van de puzzel

Voorzitter Piet Luites van Streekhistorisch museum Tweestromenland. Erg blij met de nieuwe aanwinsten. Weer een stukje van de historie van Maas en Waal ingevuld.

Streekhistorisch museum "Tweestromenland" is bijzonder blij met deze aanvulling van de collectie.Voorzitter Piet Luites: "Wij zijn geen echt archeologisch museum en zullen dit ook niet worden, maar deze aanvulling op onze collectie completeert het beeld van de historie van Maas en Waal. Met de archeologische collecties die we onder andere uit Dreumel, Druten en Overasselt hebben zijn het stukjes in de puzzel van de oudere historie van het land van Maas en Waal  en een sleutel tot een beter begrip van het verleden."

 

Een gewild bouwterrein

Tweeduizend jaar geleden was de hoek van Het Zand en Zandstraat al een gewild bouwterrein. 

De prachtige villa van Grad van Gelder, een zeer succesvol self-made ondernemer uit de periode rond de Tweede Wereldoorlog. Op de grond rond deze villa zijn de opgravingen verricht en vindt nu nieuwbouw plaats.

In het begin van de jaartelling lag het terrein waarschijnlijk aan een doorgaande route van het Romeinse Rijk: een heirbaan. Deze heirbanen waren met een militaire bedoeling aangelegd. Als het ergens in het rijk of aan de grenzen onrustig was kon men over deze heirbanen snel versterkingen aanvoeren.
Maar de heirbanen hadden ook een grote economische betekenis. In rustiger tijden vormden ze de handelsroutes voor het Romeinse Rijk dat in zijn glorietijd een groot deel van de toenmalige bekende wereld omvatte. In dit Romeinse Rijk ontstond een voorloper van de Europese Markt met gespecialiseerde mijn- en industriegebieden die door de relatief veilige heirbanen met elkaar verbonden waren. Een plaatsje hieraan was indertijd waarschijnlijk even geliefd als nu een zichtlocatie aan de autosnelweg. 

Prestigieuze nieuwbouw op het terrein Van Gelder. Passend in een traditie die wellicht teruggaat tot het begin van onze jaartelling. Nu niet direct aan de heirbaan, maar via de prins Willem Alexanderbrug slechts op een paar kilometer van de A50 en daarmee dicht genoeg bij de heirbanen van onze tijd en achter de versterkte, veilige dijken geen natte voeten. 
Een geliefd bouwterrein om redenen die niet zo erg veel verschillen van die van tweeduizend jaar geleden.
Veel verandert, maar ook veel blijft in wezen hetzelfde.

Maar waarom dan juist bij de aansluiting met Het Zand. De reden hiervan was dat dit een voormalig rivierduin of stroomwal is. Hoger liggend dan het omliggende land en dus een plaats waar je in de winter en het voorjaar de voeten droog kon houden. Kortom een van de mooiste bouwterreintjes en alleen haalbaar voor een succesvolle handelaar, boer of kastelein. Bewoners van een mooi huis met geld genoeg voor een duur servies en prachtige sieraden voor moeder en dochter.
Eigenlijk is er in  tweeduizend jaar niet veel veranderd.

   

Leeuwen, uhh... Wamel

Waar woonden de eerste Leeuwenaren? Frans van Oijen liet het tactvol in het midden, maar dat zou weleens in Wamel geweest kunnen zijn.  In elk geval was tot 1900 Het Zand nog een deel van Wamel. Pas bij de bouw van de Kerk in de Zandstraat en de vorming van de parochie is Het Zand bij Beneden Leeuwen getrokken. Oude Leeuwenaren hebben het voorbij de aansluiting met de Zijveld trouwens nooit over de Zandstraat , maar over de Hogeweg, zoals de weg in Wamel nog steeds heet. 

Het is overigens maar de vraag of Wamel in de Romeinse tijd al bestond. Hiervoor zijn nooit bewijzen gevonden, maar de oorzaak hiervan kan zijn dat er (nog) niet voldoende gezocht is.

De oudste bekende vermeldingen van Wamel stammen uit 897 en dat is een gat van 500 roerige jaren met de Romeinse tijd. Heel goed mogelijk dat zowel Leeuwen als Wamel in de Romeinse tijd nog niet bestonden en dat er alleen wat kleinere buurtschappen waren, waarvan Het Zand er één was. Maar waarbij het ook hoorde, het is wel duidelijk dat Het Zand een van de vroegst bewoonde gebieden in westelijk Maas en Waal is.


Streekhistorisch museum "Tweestromenland"

Algemene gegevens

Adres:
Pastoor Zijlmanstraat 3
6658 EE Beneden Leeuwen
Tel. 0487-595002
B.g.g: W van Sommeren
0487-59 1535

Openingstijden

Het museum is op zondag, dinsdag en woensdag van 14.00 tot 17.00 uur voor het publiek geopend. Eerste Kerst, Paas en Pinksterdag is het museum gesloten. Op tweede Kerst-, Paas- en Pinksterdag en Nieuwjaarsdag is het museum geopend. Voor groepen zijn, op afspraak, op afwijkende tijden en rondleidingen mogelijk.

In het museum zijn doorlopend wisseltentoonstellingen. Naast de vaste collectie presenteren deze een steeds wisselend beeld van het rivierenland.

Tevens rondleidingen onder leiding van een deskundige gids in West Maas en Waal mogelijk.

Bel voor afspraken
0487 - 595002 of
0487 - 591535.
Er is voldoende parkeergelegenheid bij het museum.